Zielone postulaty młodzieży
Szanowni Włodarze, Radni Miasta Wałbrzycha, przedstawiciele organizacji pozarządowych, firm i mediów.
Jesteśmy młodym pokoleniem mieszkańców Wałbrzycha – uczniami szkół średnich, techników i studentami. To w tym mieście się wychowujemy, uczymy, tu spędzamy czas po zajęciach i codziennie przemieszczamy się między dzielnicami. Widzimy wielkie pozytywne zmiany i doceniamy fakt, że Wałbrzych konsekwentnie zrzuca łatkę dawnego ośrodka przemysłowego na rzecz zielonego, proekologicznego rozwijającego się miasta. Chcemy jednak, aby nasze miasto było jeszcze bardziej zielone, odporne na skutki zmian klimatycznych i przyjazne do codziennego życia.
Przedstawiamy więc 12 postulatów, obserwacji, ale i próśb i pomysłów na rozwiązania. Chcieliśmy aby był to punkt wyjścia do jeszcze większego dialogu oraz zaangażowania się młodzieży w życie naszego miasta.
1. Zazielenienie przestrzeni na dużych osiedlach (Podzamcze i Piaskowa Góra)
• Nasza obserwacja: Podzamcze i Piaskowa Góra to gęsto zaludnione osiedla. Latem rozległe powierzchnie z kostki i asfaltu intensywnie się nagrzewają, tworząc tzw. miejskie wyspy ciepła. Brakuje naturalnego cienia w miejscach spotkań i na trasach do szkół.
• Nasza prośba: Ograniczenie betonu na osiedlowych podwórkach oraz wprowadzenie naturalnych osłon przed upałem blisko miejsc zamieszkania.
• Proponowane rozwiązanie: Utworzenie programu parku kieszonkowego oraz nasadzeń drzew wysokopiennych na terenach miasta (gminnych i spółdzielczych), połączone z zastępowaniem zbędnych utwardzonych placów powierzchniami biologicznie czynnymi – trawnikami, łąkami, parkami.
2. Rewitalizacja ekologiczna podwórek w starszych dzielnicach (Sobięcin, Stary Zdrój, Podgórze)
• Nasza obserwacja: Przestrzenie między kamienicami w starszych częściach miasta bywają zaniedbane i często pełnią rolę nieformalnych parkingów. Młodzież z tych dzielnic nie ma w swoim najbliższym otoczeniu bezpiecznych i estetycznych miejsc do spędzania czasu wolnego.
• Nasza prośba: Stworzenie bezpiecznych, zielonych i zadbanych przestrzeni sąsiedzkich w historycznych częściach Wałbrzycha.
• Proponowane rozwiązanie: Uruchomienie miejskiego programu „Zielone Podwórka Wałbrzycha” (zdobywając środki, dotację na start), obejmującego uporządkowanie przestrzeni, tworzenie ogólnodostępnych skwerów z ogrodami deszczowymi, montaż oświetlenia solarnego oraz małej architektury, zabezpieczenie środków na utrzymanie tych przestrzeni w kolejnych latach.
3. Spójna sieć dróg dla rowerów i hulajnóg (Połączenie osiedli ze Śródmieściem)
• Nasza obserwacja: Specyfika ukształtowania terenu Wałbrzycha i okolic jest wyzwaniem, ale główną przeszkodą w codziennym poruszaniu się po mieście pozostaje brak spójnej infrastruktury rowerowej. Przejazd z Podzamcza czy Piaskowej Góry do Centrum wymaga poruszania się po ruchliwych jezdniach.
• Nasza prośba: Umożliwienie bezpiecznego, taniego i ekologicznego dojazdu do szkół oraz miejsc wypoczynku bez konieczności korzystania z transportu samochodowego.
• Proponowane rozwiązanie: Budowa wydzielonych i ciągłych ścieżek rowerowych łączących północne osiedla ze Śródmieściem, z uwzględnieniem infrastruktury dla pojazdów elektrycznych oraz montażem stacji naprawy rowerów przy szkołach i dworcach kolejowych.
4. Młodzieżowy Bilet Klimatyczny oraz sprawna komunikacja wieczorna
• Nasza obserwacja: Koszty codziennych dojazdów stanowią zauważalne obciążenie dla uczniów i studentów. Ponadto ograniczona liczba kursów w godzinach wieczornych utrudnia ekologiczny powrót z wydarzeń kulturalnych czy sportowych.
• Nasza prośba: Wprowadzenie zachęt do powszechnego korzystania z transportu miejskiego zamiast samochodów osobistych.
• Proponowane rozwiązanie: Wprowadzenie preferencyjnego „Wałbrzyskiego Biletu Klimatycznego” (niedrogiego biletu semestralnego dla młodzieży do 26. roku życia) oraz optymalizacja rozkładu jazdy linii autobusowych w godzinach początku i końca zajęć oraz godzinach wieczornych szczególnie w dniach miejskich imprez.
5. Standardy ochrony wałbrzyskich lasów i zieleni miejskiej
• Nasza obserwacja: Największym atutem Wałbrzycha jest otaczająca go przyroda (m.in. Park Sobieskiego, Chełmiec, Lisia Kopa). Niepokoją nas jednak przypadki wycinki dojrzałych drzew przy realizacji nowych inwestycji.
• Nasza prośba: Skuteczna ochrona istniejącego drzewostanu, który stanowi naturalną barierę ochronną i mikroklimatyczną miasta.
• Proponowane rozwiązanie: Uchwalenie lokalnych „Standardów Ochrony Drzew w Inwestycjach Miejskich” (obowiązkowe audyty przed wycinką, ochrona w okresie lęgowym) oraz powołanie Miejskiego Konserwatora Przyrody, którego zadaniem było by nie dbanie o jakość obecnego drzewostanu ale o strategiczny rozwój zieleni w mieście.
6. Szkolne strefy selektywnej zbiórki i darmowej kranówki
• Nasza obserwacja: Mimo wprowadzonego w Wałbrzychu zakazu używania jednorazowych opakowań z plastiku, w szkołach zdarza się, że wciąż brakuje spójnego systemu segregacji odpadów (na korytarzach stoją pojedyncze kosze na odpady zmieszane) oraz łatwego dostępu do darmowej wody pitnej bez konieczności kupowania napojów w butelkach PET.
• Nasza prośba: Wzmocnienie w szkołach obecnej infrastruktury wspierającej nawyki zero-waste i umożliwiającej rzetelną segregację śmieci.
• Proponowane rozwiązanie: Sprawdzenie we wszystkich placówkach oświatowych standardu stacji do segregacji odpadów (papier, szkło, tworzywa, bio) wraz z czytelną infografiką oraz montaż nowoczesnych poidełek z wałbrzyską kranówką, ułatwiających napełnianie własnych bidonów.
7. Wdrażanie „Zielonych Przystanków”
• Nasza obserwacja: Oczekiwanie na autobus przy głównych arteriach komunikacyjnych (ul. Wrocławska, Armii Krajowej, Kolejowa) w słoneczne dni jest uciążliwe ze względu na nagrzewające się wiaty i brak cienia.
• Nasza prośba: Przekształcenie infrastruktury przystankowej w elementy wspierające zieloną retencję.
• Proponowane rozwiązanie: Sukcesywna wymiana wiat na tzw. „Zielone Przystanki” – z dachami pokrytymi roślinnością ekstensywną (np. rozchodnikiem), która chłodzi otoczenie i zatrzymuje wodę opadową. Nasadzenia drzew przy przystankach a gdzie nie ma takiej możliwości Ustawienie donic z drzewami dającymi cień.
8. Więcej łąk kwietnych i kontrolowane koszenie trawników
• Nasza obserwacja: Zbyt częste i niskie koszenie niektórych miejskich trawników prowadzi do szybkiego wysuszania gleby, potęguje zapylenie i niszczy lokalną bioróżnorodność.
• Nasza prośba: Zarządzanie miejską zielenią niską z większą różnorodnością.
• Proponowane rozwiązanie: Ograniczenie częstotliwości koszenia wybranych terenów gminnych do 1–2 razy w roku, wysiewanie wieloletnich łąk kwietnych oraz wzmocnienie działań edukacyjnych wyjaśniających korzyści z retencji wody w glebie.
9. Młodzieżowe Ogrody Społeczne i edukacja ekologiczna w praktyce
• Nasza obserwacja: Osoby mieszkające w budynkach wielorodzinnych mają ograniczony dostęp do własnej przestrzeni ogrodowej i możliwości nauki uprawy roślin.
• Nasza prośba: Udostępnienie przestrzeni do prowadzenia zespołowych projektów ogrodniczych.
• Proponowane rozwiązanie: Wyznaczenie terenów gminnych (np. przy domach kultury, szkołach lub parkach) pod Młodzieżowe Ogrody Społeczne – miejsca nauki biologii w praktyce, kompostowania i integracji lokalnej. Takie miejsca już powstają przy wsparciu organizacji pozarządowych i mogłyby stać się standardem dla wszystkich szkół.
10. Punkty lub Strefa Re-use
• Nasza obserwacja: W mieście brakuje dedykowanego miejsca do organizacji bezpłatnych warsztatów naprawczych, wymiany odzieży czy inicjatyw z zakresu gospodarki obiegu zamkniętego.
• Nasza prośba: Połączenie poprzemysłowej tożsamości Wałbrzycha z nowoczesnymi trendami ekologicznymi.
• Proponowane rozwiązanie: Utworzenie w przestrzeni Starej Kopalni lub innego rewitalizowanego obiektu punktu „Re-use” z pracownią naprawczą, strefą wymiany książek i ubrań oraz salą warsztatową.
11. Retencja wód opadowych w przestrzeni miejskiej
• Nasza obserwacja: Położenie Wałbrzycha na terenach nachylonych sprawia, że podczas ulewnych deszczy woda opadowa szybko spływa ulicami do kanalizacji, zamiast nawadniać miejską zieleń.
• Nasza prośba: Zatrzymanie i wykorzystywanie wody opadowej w miejscu jej opadu.
• Proponowane rozwiązanie: Tworzenie ogrodów deszczowych i niecek retencyjnych przy placówkach oświatowych, parkach lub skwerach oraz wykorzystywanie zgromadzonej deszczówki do pielęgnacji miejskich parków i zieleńców.
12. Dedykowana pula w Budżecie Obywatelskim na projekty ekologiczne młodzieży
• Nasza obserwacja: Pomysły młodzieży w tradycyjnym Budżecie Obywatelskim często przegrywają w głosowaniach z dużymi projektami infrastrukturalnymi.
• Nasza prośba: Zapewnienie młodym mieszkańcom realnego wpływu na proekologiczne zmiany w mieście.
• Proponowane rozwiązanie: Wyodrębnienie z budżetu miasta stałej puli w ramach Zielonego Młodzieżowego Budżetu Obywatelskiego, w którym autorkami, autorami i głosującymi byłaby młodzież w wieku 13–26 lat.
Jesteśmy przekonani, że Wałbrzych posiada wszelkie predyspozycje, by stać się liderem proekologicznych rozwiązań w regionie i Polsce. Chcemy brać czynny udział w tym procesie i łączyć naszą przyszłość z tym miastem. Jesteśmy gotowi do spotkania i wspólnej pracy nad wdrożeniem powyższych rozwiązań.
Chcemy być częścią zielonych kroków w przyszłość.